Dyrektywa WEEE

Dyrektywy Unii Europejskiej to akty prawne, które poprzez rozmaite zobowiązania kształtują przepisy państw członkowskich w określonych dziedzinach. Prowadząc działalność gospodarczą, należy być świadomym obowiązków, jakie wynikają z postanowień dyrektyw i powiązanego ustawodawstwa krajowego. W artykule omawiamy WEEE, czyli dyrektywę dotyczącą utylizacji zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego.

Dyrektywa WEEE

Czym jest WEEE (ZSEE)?

WEEE to skrót od anglojęzycznego wyrażenia Waste Electrical and Electronic Equipment, które oznacza odpady elektryczne i elektroniczne. Jest to jednocześnie nazwa zwyczajowa dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (2012/19/UE). Obowiązująca od 2012 roku dyrektywa WEEE zastąpiła wcześniejszy, uchwalony w 2002 roku dokument w tej samej sprawie.

Polskojęzycznym odpowiednikiem WEEE jest ZSEE, czyli Zużyty Sprzęt Elektryczny i Elektroniczny.

Dyrektywa WEEE nakłada na państwa, przedsiębiorców i obywateli szereg obowiązków związanych z odpowiednią utylizacją e-odpadów. Jej postanowienia dotyczą m.in. każdego podmiotu, który wprowadza na rynek kraju członkowskiego sprzęt elektryczny i elektroniczny (a więc nie tylko producentów, ale i importerów). Zachęcamy do zapoznania się z pełnym tekstem dyrektywy.

W świetle dyrektywy definicją sprzętu elektrycznego i elektronicznego (EEE – Electrical and Electronic Equipment) jest sprzęt, którego prawidłowe działanie uwarunkowane jest dopływem prądu elektrycznego lub obecnością pól elektromagnetycznych. Mogą to być zarówno proste urządzenia, np. lampy, jak i skomplikowany sprzęt, np. RTV.

Szkolenie Online - Import z Chin

Cele i postanowienia dyrektywy WEEE

Celem dyrektywy WEEE jest optymalizacja procesu utylizacji e-odpadów. Ilość zużytego na świecie sprzętu rośnie z roku na rok, osiągając wartości kilkudziesięciu milionów ton e-odpadów rocznie. Odpowiednia utylizacja nie tylko jest kluczowa dla bezpieczeństwa i ochrony środowiska (sprzęt taki zawiera wiele toksycznych substancji), ale też pozwala ponownie wykorzystać cenne surowce, takie jak złoto czy srebro. Jednym z głównych założeń dyrektywy jest ograniczenie trafiania tego typu sprzętu do odpadów zbiorczych.

Najważniejsze postanowienia dyrektywy to z kolei:

  • minimalizowanie utylizacji ZSEE jako niesegregowanych odpadów komunalnych;
  • zakaz unieszkodliwiania (np. spalania) ZSEE, które nie zostały przetworzone;
  • umożliwianie gospodarstwom domowym i dystrybutorom nieodpłatnego zwracania ZSEE w wyznaczonych punktach (ich adresy można znaleźć np. na stronach internetowych urzędów miast);
  • ustalenie minimalnego poziomu zbierania ZSEE – od 2021 roku będzie to 65% całkowitej masy sprzętu sprzedanego w ciągu 3 ostatnich lat (obecnie wynosi 45%), co równa się 85% całości wytwarzanego ZSEE;
  • ustanowienie rejestrów przedsiębiorców wytwarzających lub dystrybuujących EEE;
  • nałożenie na producentów obowiązków w zakresie utylizacji odpadów (patrz: Obowiązki producenta).

Sprzęt objęty postanowieniami dyrektywy

Od 2018 roku dyrektywa WEEE obejmuje wszystkie sprzęty należące do poniższych sześciu kategorii:

  1. Sprzęt działający na zasadzie wymiany temperatury, m.in. lodówki, klimatyzatory i pompy ciepła.
  2. Ekrany, monitory i sprzęt zawierający ekrany o powierzchni większej niż 100 cm2, w tym m.in. odbiorniki telewizyjne, cyfrowe ramki do zdjęć i laptopy.
  3. Lampy, m.in. fluorescencyjne, wyładowcze, sodowe i LED.
  4. Sprzęt wielkogabarytowy (przynajmniej jeden z zewnętrznych wymiarów przekracza 50 cm), m.in. pralki, suszarki automatyczne, zmywarki, kuchenki, sprzęt do odtwarzania dźwięku lub obrazu, sprzęt muzyczny, drukarki wielkogabarytowe, wielkogabarytowe wyroby medyczne, bankomaty, panele fotowoltaiczne.
  5. Sprzęt małogabarytowy (żaden z zewnętrznych wymiarów nie przekracza 50 cm), m.in. odkurzacze, maszyny do szycia, kuchenki mikrofalowe, wentylatory, żelazka, tostery, czajniki elektryczne i inne AGD, sprzęt do stylizacji włosów i kosmetyczny, elektroniczne zabawki, sprzęt sportowy, czujniki, małogabarytowe wyroby medyczne.
  6. Małogabarytowy sprzęt informatyczny i telekomunikacyjny, m.in. telefony komórkowe, sprzęt GPS, kalkulatory, routery, PC i drukarki.

Zdecydowana większość sprzętów elektrycznych i elektronicznych wprowadzanych do obrotu spełnia wyżej wymienione kryteria, jednak są nieliczne wyjątki, na przykład:

  • materiały przeznaczone do celów wojskowych i wystrzeliwane w przestrzeń kosmiczną,
  • żarówki żarnikowe,
  • aktywne wyroby medyczne do implantacji,
  • środki transportu.
Szkolenie Online: Import z Chin

Obowiązki producenta i dystrybutora

Z postanowień dyrektywy WEEE wynika szereg obowiązków, które dotyczą wszystkich producentów i importerów wprowadzających na rynek UE sprzęt elektryczny i elektroniczny. Należą do nich:

  • rejestracja podmiotu w rejestrze odpowiedniego organu ds. WEEE w każdym kraju UE, w którym sprzedawany jest sprzęt – w Polsce w 2018 rejestr krajowy prowadzony przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska został zastąpiony rejestrem BDO;
  • sprawozdawczość w kwestii ilości sprzedanego sprzętu elektrycznego i elektronicznego;
  • organizowanie lub finansowanie gromadzenia, recyklingu i odzysku sprzętu (łączy się z obowiązkiem osiągania minimalnego celu przetwarzania w zależności od kategorii produktu, określonego w dyrektywie);
  • informowanie konsumentów o sposobach zwrotu ZSEE lub świadczenie usług bezpłatnego odbioru ZSEE od konsumentów (dotyczy dystrybutorów);
  • stosowanie się do postanowień dyrektywy w sprawie ograniczenia stosowania substancji niebezpiecznych RoHS (dotyczy producentów);
  • umieszczanie etykiety WEEE na produktach lub opakowaniach.

Dla przedsiębiorców działających w Polsce wiążący jest przede wszystkim tekst Ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Określa ona m.in. dokładne poziomy zbierania określonych grup sprzętu.

Etykieta WEEE

Etykieta WEEE informuje konsumentów o tym, że danego produktu nie należy wyrzucać do zbiorczego pojemnika na odpady, a powinien on trafić do specjalnego punktu zbiórki. Musi ona być umieszczana na wszystkich rodzajach sprzętu elektrycznego i elektronicznego, który trafia do obrotu w UE i mieści się w sześciu kategoriach wskazanych powyżej.

Etykieta WEEE

Symbol przekreślonego kontenera powinien być umieszczany bezpośrednio na produkcie, z wyjątkiem sytuacji, kiedy na sprzęcie nie ma odpowiedniej ilości miejsca lub umieszczenie symbolu wpłynęłoby na prawidłowe jego działanie. W takim wypadku etykieta może znaleźć się na opakowaniu, w instrukcji lub ulotce gwarancyjnej.

Warto wiedzieć, że punkty sprzedaży EEE o powierzchni przekraczającej 400 metrów kwadratowych mają obowiązek nieodpłatnego przyjmowania małogabarytowego (żaden z wymiarów nie przekracza 25 cm) zużytego sprzętu bez konieczności zakupu nowych produktów.

Oprócz etykiety WEEE należy pamiętać także o innych oznaczeniach, na przykład CE, które jest obowiązkowe w przypadku sprzedaży większości produktów elektronicznych i elektrycznych. Ponadto WEEE to nie jedyna dyrektywa, która reguluje kwestie związane z produkcją i dystrybucją elektroniki. Jednym z kluczowych dokumentów jest dyrektywa RoHS, która ma na celu ograniczenie stosowania określonych niebezpiecznych substancji w produkcji sprzętu.

Jeśli planujesz import elektroniki do UE, zachęcamy do zapoznania się z artykułem na temat stawek celnych na elektronikę sprowadzaną z Chin.

Szkolenie Online - Import z Chin