Przy imporcie z Chin regułę Incoterms 2020 wybiera się według tego, kto ma kontrolować transport i ponosić ryzyko: dla większości importerów najbezpieczniejszym standardem jest FOB (koszt i ryzyko po stronie sprzedającego tylko do portu w Chinach), a najczęstszą pułapką – DDP, przy którym chiński dostawca teoretycznie odpowiada za odprawę i cło, lecz w praktyce często robi to nierzetelnie. Wybór reguły przesądza o tym, ile realnie zapłacisz i kto odpowiada za towar, gdy coś pójdzie nie tak.
Czym są reguły Incoterms 2020?
Incoterms 2020 to zbiór 11 międzynarodowych reguł handlowych opracowanych przez Międzynarodową Izbę Handlową (ICC), obowiązujących od 1 stycznia 2020. Określają one podział obowiązków, kosztów i ryzyka między sprzedającym a kupującym – nie regulują natomiast prawa własności ani warunków płatności. Reguła Incoterms wpisana do kontraktu i faktury jest kluczowym elementem każdej transakcji przy imporcie z Chin.
Reguły dzielą się na dwie grupy:
- 7 reguł działa dla każdego środka transportu (EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP),
- 4 reguły dotyczą wyłącznie transportu morskiego i wodnego śródlądowego (FAS, FOB, CFR, CIF).
Ta różnica jest istotna: FOB i CIF, choć popularne, formalnie pasują tylko do frachtu morskiego, a nie do przesyłek lotniczych czy kolejowych.
Kto ponosi koszty i ryzyko zgodnie z Incoterms?
Zasada jest prosta: im dalej w nazwie reguły „przesuwa się” odpowiedzialność sprzedającego, tym więcej kosztów i ryzyka spada na niego, a mniej na kupującego. Na jednym końcu skali jest EXW (minimum obowiązków sprzedającego), na drugim DDP (maksimum obowiązków sprzedającego, łącznie z odprawą importową i cłem).
Ważne, by nie mylić dwóch rzeczy: punkt przejścia ryzyka i punkt podziału kosztów nie zawsze są w tym samym miejscu. Najlepiej widać to przy CIF – ryzyko przechodzi na kupującego już w porcie w Chinach, ale koszt frachtu i ubezpieczenia opłaca sprzedający aż do portu docelowego.
EXW, FOB, CIF, DDP – czym się różnią?
To cztery reguły, na które importer z Chin trafia najczęściej. Poniżej najważniejsze różnice w podziale kosztu i ryzyka.
EXW (Ex Works) – kto odpowiada za towar?
Przy EXW obowiązki sprzedającego są minimalne – udostępnia towar w swoim zakładzie lub magazynie i na tym jego rola się kończy. Ryzyko oraz wszystkie koszty (w tym załadunek, odprawa eksportowa w Chinach, transport i odprawa importowa) przechodzą na kupującego już w fabryce. To reguła dla doświadczonych importerów, którzy mają zaufanego spedytora i pełną kontrolę nad łańcuchem dostaw.
FOB (Free On Board) – dlaczego to standard przy imporcie z Chin?
Przy FOB sprzedający pokrywa koszty i ryzyko do momentu, w którym towar znajdzie się na pokładzie statku we wskazanym porcie załadunku w Chinach; od tego punktu odpowiada kupujący. Dlatego FOB uchodzi za najbezpieczniejszy standard przy imporcie z Chin – chiński dostawca ogarnia lokalny transport i odprawę eksportową, a importer kontroluje fracht morski i negocjuje jego cenę.
FOB dotyczy jednak wyłącznie transportu morskiego; dla przesyłek lotniczych właściwe są inne reguły (patrz: Incoterms w transporcie lotniczym).
CIF (Cost, Insurance and Freight) – na co uważać?
Przy CIF sprzedający opłaca fracht morski i ubezpieczenie towaru do portu docelowego, ale ryzyko przechodzi na kupującego już w chwili załadunku na statek w Chinach. To rozjazd, który zaskakuje: jeśli towar ulegnie uszkodzeniu w trakcie rejsu, formalnie odpowiada importer, mimo że to sprzedający wykupił ubezpieczenie i wybrał przewoźnika. Dodatkowo tracisz kontrolę nad kosztem transportu, bo negocjuje go dostawca.
DDP (Delivered Duty Paid) – dlaczego bywa pułapką?
Przy DDP sprzedający bierze na siebie maksimum: wszystkie koszty i ryzyko aż do miejsca przeznaczenia u kupującego, łącznie z odprawą importową, cłem oraz podatkiem VAT. Brzmi wygodnie, ale przy imporcie z Chin to najczęstsze źródło problemów – dlatego poświęcamy mu osobną sekcję niżej.
Którą regułę Incoterms wybrać jako importer z Chin?
Dla większości importerów z Chin najlepszym wyborem jest FOB – dzieli koszt i ryzyko rozsądnie, daje kontrolę nad frachtem i pozwala samodzielnie zorganizować odprawę celną w Polsce. To najczęściej stosowana reguła w imporcie z Chin.
Alternatywy zależą od doświadczenia i środka transportu:
- FOB – bezpieczny domyślny wybór przy transporcie morskim (kontenery FCL/LCL).
- FCA – dobra opcja dla frachtu lotniczego lub kolejowego, gdzie FOB nie ma zastosowania.
- EXW – tylko dla doświadczonych importerów z zaufanym spedytorem.
- DAP – bezpieczniejsza alternatywa dla DDP, gdy chcesz dostawę „pod drzwi”, ale samodzielnie kontrolujesz odprawę importową, cło i VAT.
Jakie są pułapki DDP przy imporcie z Chin?
Główna pułapka DDP polega na tym, że chiński dostawca formalnie odpowiada za odprawę importową w Unii, ale w praktyce często nie ma jak jej rzetelnie przeprowadzić ani realnie zapłacić cła i VAT w kraju importera. Skutki spadają na importera:
- Brak dokumentów odprawy – zamiast poświadczenia odprawy celnej (np. PZC/SAD) dostajesz często wyłącznie chińską fakturę, co uniemożliwia legalną dystrybucję towaru w UE i rozliczenie VAT.
- „Lewa” odprawa – przy wysyłkach z europejskich magazynów zatowarowanych przez chińskich dostawców odprawa bywa przeprowadzana nierzetelnie, a odpowiedzialność i tak może spaść na kupującego.
- Ukryte koszty i ryzyko – cło oraz podatek VAT i tak realnie obciążają importera, mimo że teoretycznie miał je pokryć sprzedający.
Dlatego zamiast DDP przy imporcie z Chin bezpieczniej wybrać FOB lub DAP i samodzielnie zadbać o odprawę. Więcej o zagrożeniach znajdziesz w opracowaniu Problemy na DDP przy imporcie z Chin.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Ile jest reguł Incoterms 2020?
Incoterms 2020 obejmują 11 reguł: EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP (dla każdego środka transportu) oraz FAS, FOB, CFR, CIF (wyłącznie transport morski i wodny śródlądowy). Wydała je Międzynarodowa Izba Handlowa (ICC) i obowiązują od 1 stycznia 2020.
Czym różni się FOB od CIF?
Przy FOB kupujący sam organizuje i opłaca fracht morski oraz ubezpieczenie od portu w Chinach, a przy CIF robi to sprzedający – ale w obu regułach ryzyko przechodzi na kupującego już w chwili załadunku towaru na statek. Przy CIF tracisz więc kontrolę nad kosztem transportu, zachowując ryzyko w trakcie rejsu.
Czy przy DDP importer płaci cło i VAT?
Formalnie przy DDP cło oraz podatek VAT pokrywa sprzedający, ale przy imporcie z Chin bardzo często realnie obciążają one importera, bo chiński dostawca nie przeprowadza rzetelnej odprawy w UE. Bezpieczniejszą alternatywą jest DAP, przy którym odprawę importową świadomie kontroluje kupujący.
Która reguła Incoterms jest najlepsza dla początkującego importera?
Dla początkującego importera z Chin najlepszy jest zwykle FOB – dostawca odpowiada za towar do portu w Chinach, a Ty przejmujesz kontrolę nad frachtem i odprawą celną w Polsce, korzystając z pomocy spedytora i agencji celnej.
Potrzebujesz wsparcia w handlu z Chinami?
Pomagamy importerom i eksporterom na każdym etapie – od weryfikacji chińskiego kontrahenta po szkolenia z importu z Chin. Skontaktuj się z nami: kontakt@chinskiraport.pl, tel. 732 619 322.
